Analiza granic możliwości rozwoju największego polskiego lotniska cywilnego w W-wie wskazuje na konieczność podjęcia prac nad lokalizacją nowego Lotniska Centralnego dla Polski. Jest to proces kilkuetapowy, rozpoczynający się od wyznaczenia najkorzystniejszych lokalizacji, zgodnych z podstawowymi kryteriami określonej w Raporcie skali lotniska cywilnego, poprzez etap szczegółowych analiz merytorycznych dla preferowanych lokalizacji, aż do finalnego, optymalnego wyboru.

Proces wyboru ma zapewnić nowemu lotnisku znaczące miejsce w systemie transportowym Unii Europejskiej i pozyskanie ruchu hub'owego (przesiadkowego). Pozwoli to na ekonomiczne uzasadnienie realizacji przewidywanej inwestycji, skłoni inwestorów do zainteresowania projektem, umożliwi pozyskanie środków finansowych.

Lotnisko Centralne dla Polski, jako miejsce pierwszego kontaktu z naszym krajem osób korzystających ze środka transportu, jakim jest lotnictwo, będzie stanowić jego wizytówkę i kształtować pierwsze wrażenie podróżnych.

Proces wyboru nowej lokalizacji lotniska dla aglomeracji warszawskiej był podejmowany już w przeszłości, ale dotąd nie został sfinalizowany. Obecnie utworzenie nowego, centralnego lotniska dla Polski jest największym wyzwaniem inwestycyjnym w powojennej Polsce.

Wybór lokalizacji lotniska zadecyduje o przyszłym kształcie systemu transportowego naszego kraju i możliwościach efektywnej mobilności jego mieszkańców. Rola tego systemu jest o tyle ważna, że ma zapobiec scenariuszowi peryferyzacji Polski w przestrzeni europejskiej.

Przeprowadzona selekcja została zrealizowana w sposób możliwie wnikliwy z wykorzystaniem dotychczasowych doświadczeń w tym obszarze, zarówno krajowych jak i zagranicznych. Jako, że jest to działanie interdyscyplinarne, oraz mając na względzie maksymalny obiektywizm prac Zespołu, zostało ono przeprowadzone z udziałem szerokiego grona ekspertów z branży bezpośrednio związanej z lotnictwem jak i z branż stowarzyszonych.

Przedłożono sprawozdanie z pierwszego etapu prac, które przeprowadzono w niespełna pół roku. Zdaniem Zespołu, pewne elementy tej analizy, np. analiza ochrony środowiska i meteo, stanowią już zamkniętą całość i mogą zostać przeniesione w całości do dalszych etapów, inne należy doprecyzować przez dokładne ekspertyzy i badania.

7 stycznia br. Międzyresortowy, Interdyscyplinarny Zespół ds. Wyboru Lotniska Centralnego dla Polski przekazał Wicepremierowi, Ministrowi Infrastruktury Markowi Polowi raport z wynikami prac. W skład zespołu, któremu przewodniczył Marek Sidor, wchodzili przedstawiciele: Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Środowiska, Agencji Mienia Wojskowego, Przedsiębiorstwa Państwowego Porty Lotnicze, Urzędu Lotnictwa Cywilnego, PKP S.A., Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego, Urzędu m. st. Warszawy, Urzędu m. Łodzi oraz profesorowie Politechniki Warszawskiej i Uniwersytetu Warszawskiego.

Raport składa się z 18 rozdziałów dotyczących m.in.:

- misji transportu lotniczego w Polsce

- przeglądu światowych koncepcji budowy nowych lotnisk dla dużych aglomeracji

- roli i znaczenia lotniska centralnego dla Polski

- określenia skali i parametrów techniczno-eksploatacyjnych nowego lotniska

- metodyki otwartego podejścia do wyłonienia potencjalnej lokalizacji

- założeń i kryteriów oceny lokalizacji

- charakterystyki potencjalnych lokalizacji

- stanu obecnego i przyszłości portu lotniczego im. F. Chopina w Warszawie

- możliwości włączenia lotniska w system przewozów kolejowych PKP

- ochrony środowiska oraz naturalnych uwarunkowań meteorologicznych

- obronności państwa i bezpieczeństwa publicznego

- uwarunkowań dotyczących sterowania ruchem lotniczym

- aspektów finansowania inwestycji

- rekomendacji Zespołu dla Ministra Infrastruktury

W pierwszym etapie prac zespół określił skalę i parametry techniczno-eksploat. nowego lotniska:

- lotnisko zaprojektowane i wykonane w konwencji niskobudżetowej i ekologicznej

(pełna dostępność dla użytkowników, minimalizacja zanieczyszczeń środowiska),

- modułową i etapową koncepcję rozwoju i wyposażenia, w zależności od zapotrzebowania,

- intermodalny węzeł transportowy przewozów pasażerskich, cargo, poczty, sanitarnych oraz "general aviation", funkcjonujący 24 h na dobę,

- połączenie bezpośrednią linia kolejową z miastami Polski oraz lotniskami europejskimi, ponadto z dostępem do drogi szybkiego ruchu,

- powierzchnia lotniska ok. 1300 ha plus ok. 6000 ha obszaru ograniczonego użytkowania,

- dedykowane stanowiska dla dużych i małych samolotów

- elastyczność przekonfigurowania,

- efektywne możliwości obsługi ruchu tranzytowego,

- 12-15 minutowy czas dojazdu do centrum Warszawy środkami transportu masowego,

- dwie równoległe drogi startowe o długości 4 km z separacją 2 km,

- przepustowość docelowa: ok. 500 tys. operacji i 70 mln pasażerów rocznie.

Przyjęto metodykę otwartego podejścia do wyłonienia potencjalnej lokalizacji:

- zaproszenie do prezentacji potencjalnych lokalizacji, przygotowanych przez władze samorządowe województw mazowieckiego i łódzkiego,

- przedstawienie przez władze samorz. propozycji lokaliz. nowego lotniska na forum Zespołu,

- opracowanie przez Zespół szczegół. pytań do każdej prezentacji i przekazanie ich autorom,

- zebranie kompletu materiałów przygotowanych przez władze samorządowe w postaci odpowiedzi na pytania Zespołu oraz uzupełnień, bądź nowych wersji prezentacji,

- analiza i ocena prezentacji przez Zespół na podstawie zgromadzonych materiałów i opracowanie kryteriów wyboru lokalizacji.

Na posiedzeniach zespołu reprezentanci władz samorządowych przedstawili przygotowane przez siebie prezentacje oraz komplety stosownych materiałów dotyczące następujących lokalizacji: Babsk koło Skierniewic, Modlin, Mszczonów, Nowe Miasto n.Pilicą, Radom, Sochaczew i Wołomin. Wszystkie ww. propozycje Zespół traktował na równych prawach i rozważał z równą starannością.

Do podstawowych kryteriów służących do oceny potencjalnej lokalizacji lotniska zespół zaliczył:

- możliwość włączenia go w system przewozów kolejowych i drogowych

- ochronę środowiska naturalnego

- uwarunkowania meteorologiczne i dotyczące sterowania ruchem lotniczym

- aspekty finansowania inwestycji

- aspekty obronności państwa i bezpieczeństwa publicznego.

Szczegółowej analizie poddano zwłaszcza:

- dostępność komunikacyjną krajową, zarówno istniejącą jak i planowaną, w tym

- połączenia komunikacyjne z Warszawą i innymi aglomeracjami

- dostępność powierzchni pod budowę, strukturę własności, mechanizmy pozyskiwania gruntów

- prognozę ruchu lotniczego

- możliwość aktywizacji przewozów cargo

- uwarunkowania operacyjne, dostępność przestrzeni powietrznej przez całą dobę, brak kolizji z innymi lotniskami, przeszkody wysokościowe, warunki meteo itp.

- inwestycje stowarzyszone (baza logistyczna, konferencyjna, hotelowa, rekreacyjna, szpitale o charakterze ratunkowym, jednostki policji i straży pożarnej, banki, urzędy celne itp.)

- tereny towarzyszące o odpowiednim przeznaczeniu w planie zagospodarowania przestrzennego zapewniających istnienie bądź inwestycji stowarzyszonych

- najniższe dla środowiska koszty uruchomienia i funkcjonowania lotniska

- kryteria ekonomiczno-finansowe (oddziaływania na rozwój regionu i kraju, optymalne koszty i termin uruchomienia lotniska, nakłady finansowe, rentowność i poziom zwrotu inwestycji, zapewnienie możliwość rozwoju lotniska, uwarunkowania techniczne budowy, możliwość pozyskania ludzi do pracy itp.)

Analizy spełniania niektórych kryteriów:

1) Możliwość włączenia nowego lotniska w system przewozów kolejowych PKP - Zespół w pierwszej kolejności zarekomendował Mszczonów i Sochaczew. Podkreślono jednocześnie, że niezależnie od zapewnienia skomunikowania nowego lotniska z istniejącym układem linii kolejowych, zasadne byłoby połączenie go z Warszawą i Łodzią oddzielną linią kolejową, przy założeniu, że czas przejazdu na lotnisko z obydwu miast nie powinien przekraczać 30 minut.

2) Ochrona środowiska naturalnego oraz uwarunkowania meteorologiczne - Zespół w pierwszej kolejności wskazał na Mszczonów i Babsk, a następnie na Modlin, Nowe Miasto i Sochaczew. Ostatnie miejsce w tej klasyfikacji zajął Radom.

3) Obronność państwa i bezpieczeństwo publiczne (z uwzględnieniem głównie wpływu na ograniczenia lotów lotnictwa wojskowego) - za najlepsze lokalizacja uznano Modlin, Mszczonów i Sochaczew.

4) Uwarunkowania dotyczące sterowania ruchem lotniczym - Zespół nie zgłosił żadnych zastrzeżeń do lokalizacji w Babsku, Modlinie, Mszczonowie, Nowym Mieście n.Pilicą i Sochaczewie.

Szczegółowe wyniki procesu wyboru poddano również analizie statystycznej, mającej na celu ocenę poziomu zgodności preferencji Zespołu, wyrażonej wartościami liczbowymi przypisanymi poszczególnym kryteriom.

W wyniku przeprowadzonej procedury wyboru spośród siedmiu proponowanych lokalizacji, Zespół uznał za wyraźnie uzasadnione wyprowadzenie ich podziału na 3 grupy (z zachowaniem porządku alfabetycznego w obrębie każdej grup):

I. Modlin, Mszczonów

II. Babsk k. Skierniewic, Sochaczew

III. Nowe Miasto n. Pilicą, Radom, Wołomin

Zespół jednoznacznie stwierdził, że grupa III ma znacznie niższe preferencje w stosunku do dwóch pozostałych. Dotyczy to całego zestawu przyjętych kryteriów.

W grupach I i II preferencje poszczególnych lokalizacji są w znacznej mierze zbliżone. Według jednoznacznej oceny Zespołu, grupa I jest preferowana ponad grupę II, z tym, że różnica poziomu ocen i poziomu preferencji między tymi grupami jest znacznie mniejsza, niż różnica w stosunku do grupy III.

Rekomendacje Zespołu dla Ministra Infrastruktury

Opierając się na:

- doświadczeniach światowych (a w szczególności europejskich) w zakresie procesu realizacji inwestycji nowego lotniska dla dużych aglomeracji;

- tendencjach rozwojowych otoczenia ekonomicznego Polski oraz regionu Europy Środk-Wsch.;

- materiałach, ekspertyzach, wiedzy i doświadczeniu merytorycznym członków Zespołu;

- znajomości teorii i praktyki przedstawicieli nauki, kompetentnych w poszczególnych elementach dokonywanej oceny i analizy zagadnień wielokryterialnych;

- dokumentach zaprezentowanych przez władze i społeczności lokalne;

- materiałach i obserwacjach z oblotu poszczególnych lokalizacji

Biorąc pod uwagę:

- wszystkie elementy analityczne zawarte w Raporcie, w tym przede wszystkim kryteria wyboru wypracowane przez Zespół oraz

- przewidywaną skale i parametry przyszłego lotniska

Wykorzystując: metodę formułowania i rozwiązywania wielokryterialnych zagadnień wyboru, Zespół postanowił uznać równorzędnie lokalizacje w okolicach :

- Modlina i Mszczonowa – jako najkorzystniejsze spośród rozpatrywanych.

Raport został zaakceptowany przez wszystkich Członków Zespołu z jednym wnioskiem uzupełniającym reprezentanta Prezydenta Łodzi. Wniosek sugerował, by wszystkie z czterech lokalizacji zawartych w grupach I (Modlin, Mszczonów) i II (Babsk k. Skierniewic i Sochaczew) były brane pod uwagę w dalszej, eksperckiej fazie wyboru na równych prawach.